Συλλογή Αντώνη Μάλμου (1901-1971)

Ο Αντώνης Μάλμος γεννήθηκε στα Χανιά το 1901 και ήταν ιταλικής καταγωγής. από τον πατέρα του και μαλτέζικης καταγωγής από τη μητέρα του. Οι γονείς του εγκαταστάθηκαν στα Χανιά στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο Α. Μάλμος έμαθε τα πρώτα γράμματα στο σπίτι από ιδιώτες δασκάλους. Ορφάνεψε από πατέρα στην ηλικία των 11 χρονών με αποτέλεσμα να αναλάβει την επιβίωση της οικογένειάς του. Το 1927 παντρεύεται την Αγγελική Πλουμιδάκη, ανιψιά της Στυλιανής Πλουμιδάκη μητέρας του Ελευθερίου Βενιζέλου και αποκτούν έναν γιο.

Παρ΄ όλη τη φτώχεια του όμως φρόντιζε να προμηθεύεται βιβλία που με τον καιρό έγιναν πολλά. Υπήρξε ιδρυτής και ιδιοκτήτης της “Μάλμειου βιβλιοθήκης” την οποία συνέστησε επίσημα το 1927. Λάτρης του βιβλίου και της τέχνης, μανιώδης συλλέκτης δημιούργησε μια πλούσια βιβλιοθήκη και πινακοθήκη, στερούμενος τα αναγκαία για να ζήσει.

Η βιβλιοθήκη αρχικά στεγάζονταν στην οδό Θεοφάνους, στο ενετικό λιμάνι των Χανίων και από το 1957 μέχρι και το 1971 εγκαταστάθηκε σε παλιό τουρκικό μέγαρο στην συμβολή των οδών Χατζημιχάλη Νταλιάνη και στην μικρή πάροδο που σήμερα φέρει το όνομα του ιδρυτή της. Στο κτίριο αυτό στέγασε από το τέλος της κατοχής τη βιβλιοθήκη και τις συλλογές του. Το μόνο του έσοδο ήταν από την ενοικίαση κάποιων δωματίων στο υπάρχων κτίριο.

Κατά την περίοδο της κατοχής υπήρξε πρόξενος της Ιταλίας, και διερμηνέας στο Γερμανικό Προξενείο Χανίων όπου και κατηγορήθηκε για συνεργασία με τους κατακτητές και τελικά αθωώθηκε. Για αρκετά χρόνια η Μάλμειος βιβλιοθήκη ήταν η μοναδική ανοιχτή στο κοινό βιβλιοθήκη. Η ακμή της κράτησε έως το θάνατο του ιδρυτή της. Πολλά κλάπηκαν μετά το θάνατό του έως να παραχωρηθεί από τον γιό του Βασίλειο Μάλμο, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Χανίων, το 1972.

Δεν συντάχτηκε πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής με αποτέλεσμα να μην ξέρουμε τον ακριβή αριθμό τεκμηρίων που έφτασαν στη Δημοτική βιβλιοθήκη. Η δωρεά αποτελούνταν από βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες, χειρόγραφα, αρχεία, χάρτες, απολιθώματα, αμφορείς. Ενσωματώθηκαν στην κύρια συλλογή της Βιβλιοθήκης και αναγνωρίζονται από τη σφραγίδα με τη νεκροκεφαλή και με το ρητό «Μη λησμονείς ότι είσαι άνθρωπος».